Àwọn adùn àti òórùn dídùn nínú ohun ìṣaralóge

Àwọn adùn jẹ́ ọ̀kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ nínú àwọn èròjà onígbàlódé pẹ̀lú òórùn, nínú àwọn èròjà onígbàlódé wọ̀nyí ni àwọn ẹgbẹ́ olóòórùn kan wà. Wọ́n para pọ̀ ní ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ nínú èròjà onígbàlódé náà, kí àwọn adùn lè ní oríṣiríṣi òórùn dídùn àti òórùn dídùn.

Ìwúwo molikula naa maa n wa laarin 26 ati 300, ti o le yo ninu omi, ethanol tabi awon ohun elo adayeba miiran. Molikula naa gbọdọ ni ẹgbẹ atomu bii 0H, -co -, -NH, ati -SH, eyiti a pe ni ẹgbẹ aromatic tabi ẹgbẹ aromatic. Awọn iṣupọ irun wọnyi jẹ ki oorun naa mu awọn iwuri oriṣiriṣi jade, ti o fun awọn eniyan ni awọn ikunsinu turari oriṣiriṣi.

Ìpínsísọ̀rí Àwọn Adùn

Gẹ́gẹ́ bí orísun náà, a lè pín adùn àdánidá sí àwọn adùn àdánidá àti àwọn adùn àdánidá. A lè pín adùn àdánidá sí adùn àdánidá ẹranko àti adùn àdánidá ewéko. A lè pín àwọn adùn àdánidá sí àwọn adùn tí a yà sọ́tọ̀, ìṣẹ̀dá kẹ́míkà àti àwọn adùn ìdàpọ̀, a lè pín àwọn adùn àdánidá sí àwọn adùn tí a yà sọ́tọ̀ àti àwọn adùn àdánidá pátápátá.

Àwọn adùn àdánidá

Àwọn adùn àdánidá tọ́ka sí àwọn ẹ̀yà olóòórùn àtijọ́ àti èyí tí a kò tíì ṣe àtúnṣe taara ti àwọn ẹranko àti ewéko; tàbí àwọn òórùn dídùn tí a yọ jáde tàbí tí a tún ṣe nípasẹ̀ ọ̀nà ti ara láìyípadà ìṣẹ̀dá wọn. Àwọn adùn àdánidá ní àwọn adùn àdánidá ẹranko àti ewéko ní ẹ̀ka méjì.

Awọn adun adayeba ti ẹranko

Àwọn adùn àdánidá ẹranko kò pọ̀ tó bẹ́ẹ̀, pàápàá jùlọ fún ìtújáde tàbí ìyọkúrò àwọn ẹranko, ó tó bí méjìlá irú adùn ẹranko tó wà fún lílò, àwọn lílò tó pọ̀ sí i lọ́wọ́lọ́wọ́ ni: musk, ambergris, civet frankincense, castorean àwọn adùn ẹranko mẹ́rin wọ̀nyí.

Ewebe adun adayeba

Adùn àdánidá ewéko ni orísun pàtàkì adùn àdánidá, àwọn irú adùn ewéko jẹ́ ọlọ́rọ̀, àwọn ọ̀nà ìtọ́jú sì yàtọ̀ síra. Àwọn ènìyàn ti rí i pé ó ju oríṣiríṣi ewéko olóòórùn 3600 lọ ní ìṣẹ̀dá, bíi mint, lavender, peony, jasmine, cloves, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, ṣùgbọ́n irú 400 péré ni a lè lò lọ́nà tó gbéṣẹ́ lọ́wọ́lọ́wọ́. Gẹ́gẹ́ bí ìṣètò wọn, a lè pín wọn sí terpenoids, aliphatic groups, aromatic groups àti nitrogen and sulfur compounds.

awọn adun sintetiki

Adun àtọwọ́dá jẹ́ àdàpọ̀ adùn tí a ṣe nípasẹ̀ ìṣẹ̀dá kẹ́míkà nípa lílo àwọn ohun èlò àdánidá tàbí àwọn ohun èlò kẹ́míkà. Lọ́wọ́lọ́wọ́, ó tó irú adùn àtọwọ́dá 4000 sí 5000 gẹ́gẹ́ bí ìwé ṣe sọ, àti pé irú adùn 700 ni a sábà máa ń lò. Nínú àdàpọ̀ adùn ìsinsìnyí, adùn àtọwọ́dá jẹ́ nǹkan bí 85%.

Àwọn ohun tí a yà sọ́tọ̀ fún òórùn dídùn

Àwọn ohun èlò ìpara olóòórùn dídùn jẹ́ àwọn èròjà adùn kan ṣoṣo tí a yà sọ́tọ̀ kúrò nínú àwọn òórùn àdánidá ní ti ara tàbí ní ti kẹ́míkà. Wọ́n ní ìdàpọ̀ kan ṣoṣo àti ìṣètò mọ́lẹ́kúlù tí ó ṣe kedere, ṣùgbọ́n wọ́n ní òórùn kan ṣoṣo, wọ́n sì nílò láti lò pẹ̀lú àwọn òórùn àdánidá tàbí ti àdàlú mìíràn.

Adùn aláádọ́ta-síńtéètì

Adun Semi-synthetic jẹ́ irú adùn tí a fi ìhùwàsí kẹ́míkà ṣe, èyí tí ó jẹ́ apá pàtàkì nínú adùn synthetic. Lọ́wọ́lọ́wọ́, ó lé ní oríṣiríṣi 150 irú àwọn ọjà olóòórùn semi-synthetic tí a ti sọ di ilé-iṣẹ́.

Awọn adun sintetiki ni kikun

Àwọn adùn oníṣọ̀kan tí a fi ṣe é ni àdàpọ̀ kẹ́míkà tí a rí nípasẹ̀ ìṣiṣẹ́ kẹ́míkà onípetrochemical tàbí èédú gẹ́gẹ́ bí ohun èlò pàtàkì. Ó jẹ́ "ohun èlò oníṣọ̀kan" tí a ṣe gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà oníṣọ̀kan tí a ti ṣètò. Ó ju 5,000 irú adùn oníṣọ̀kan lọ ní àgbáyé, ó sì ju 1,400 irú adùn oníṣọ̀kan tí a gbà láàyè ní China, àti àwọn ohun èlò tí a sábà máa ń lò ju 400 lọ.

Àdàpọ̀ adùn

Ìdàpọ̀pọ̀ túmọ̀ sí àdàpọ̀ àwọn adùn oníṣẹ̀dá (àdánidá, àdàpọ̀ àti àwọn adùn tí a yà sọ́tọ̀) pẹ̀lú òórùn tàbí òórùn dídùn kan tí a lè lò taara fún adùn ọjà, tí a tún mọ̀ sí essentie.

Gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ àwọn adùn nínú ìdàpọ̀, a lè pín in sí apá márùn-ún: ohun èlò òórùn pàtàkì, àti ohun èlò òórùn dídùn, ohun èlò àtúnṣe, ohun èlò òórùn dídùn tí a ti fi sí ipò àti òórùn dídùn. A lè pín in sí apá mẹ́ta: òórùn orí, òórùn ara àti òórùn ìpìlẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìyípadà adùn àti àkókò ìpamọ́.

Ìpínsísọ̀rí òórùn dídùn

Poucher ṣe àtẹ̀jáde ọ̀nà kan láti pín àwọn òórùn sí oríṣiríṣi gẹ́gẹ́ bí òórùn wọn ṣe lè yípadà. Ó ṣe àyẹ̀wò òórùn àdánidá àti ti àtọwọ́dá àti àwọn òórùn mìíràn tó tó 330, ó sì pín wọn sí oríṣiríṣi òórùn, ara àti oríṣiríṣi òórùn ní ìbámu pẹ̀lú iye àkókò tí wọ́n fi wà lórí ìwé náà.

Apò náà fi iye "1" sí àwọn tí òórùn wọn bá sọnù láàárín ọjọ́ kan, "2" sí àwọn tí òórùn wọn bá sọnù láàárín ọjọ́ méjì, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ sí iye "100", lẹ́yìn èyí tí a kò ní ṣe àkójọ rẹ̀ mọ́. Ó pín 1 sí 14 sí òórùn orí 15 sí 60 sí òórùn ara àti 62 sí 100 sí òórùn ìpìlẹ̀ tàbí òórùn dídùn tí a ti sọ di mímọ́.